ታሪካችንን ባለማወቃችን ሁሌም ወደኋላ በመገስገስ ላይ እንገኛለን፤ ሰሞኑን አንዳንድ ዜና መዋዕሎችን ማንበብ ጀምሬ እስካሁን አራት ያህል አንብቤአለሁ፤ ከዚህ በፊት እየተንገዳገድሁ በግዕዝ አንብቤአቸዋለሁ፤ ዛሬ የሲራክ አሳታሚ ድርጅት በአማርኛ እያሳተማቸው በመሆኑ ምስጋና ይድረሰውና ሳልንገዳገድ በአማርኛ እያነበብሁ ነው፤ በዚህ ንባቤ ውስጥ አንዳንድ ያገኘኋቸው ሀሳቦች ስለራሳችን ያለን እውቀት ምን ያህል ጎደሎ መሆኑን የሚያሳዩ ናቸው፤ ለዛሬው ሁለት ሀሳቦችን ከላሊበላ ዜና መዋዕል፤ አንድ ደግሞ ከሱስንዮስ መርጫለሁ፤ እኔን እንዳስደነቁኝ ሌሎችንም ያስደንቃሉ ብዬ እገምታለሁ፡፡
አንደኛ፤ ከስምንት መቶ ዓመታት በፊት በ1160 ዓ.ም. የነገሠው ገብረ መስቀል የሚባለው የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት “በነገሠ በአሥር ዓመቱ መራ ከተባለው አጠገብ የነበረውን ቤተ መንግሥት ወደሌላ ለማዛወር አስቦ ቀይት ከተባለችው ባላባት ከሚዳቋ ገደል በላይ፣ ከመካልት በመለስ፣ ከጉሮ በታች፣ ከገጠርጌ አፋፍ በላይ ያለውን ቦታ በአርባ ጊደር ገዝቶ ቤተ መንግሥቱን መካነ ልዕልት ብሎ እሰየመው ቦታ ላይ ሠራና በዚያው አቅራቢያ ታላላቅ ቋጥኝ ደንጊያዎች መኖራቸውን ስላረጋገጠ …” የላሊበላን አሥር የድንጋይ ፍልፍል ቤተ ክርስቲያኖች አሠራ፤ እነዚህን በዓለም ተወዳዳሪ የሌላቸውን ዕጹብ-ድንቅ የሚባሉ ቤተ ክርስቲያኖች ለማሠራት ሃያ ሦስት ዓመታት ብቻ ፈጀበት፡፡
ከአጼ ምኒልክ በቀር እስከዛሬ በእንደዚህ ያለ አጭር ጊዜ ውስጥ እንዲህ ያለ ትልቅ ሥራ ያበረከተልን ንጉሠ ነገሥት ያለ አይመስለኝም፡፡
ሁለተኛ፤ “አጼ ገብረ መስቀል በተወለደ በሰባ ሰባት፣ በነገሠ በሠላሳ ሰባት ዓመቱ የአጎቱን ልጅ ነአኩቶ ለአብን በመንግሥቱ አስቀምጦ ሥርዓተ መንግሥቱን እንዲያጠና በቅርብ እየተቆጣጠረ እስከ ሦስት ዓመት ጠበቀው፤ ከሦስት ዓመት በኋላ በነገሠ በአርባ ዓመት፣ በተወለደ በሰማንያ ዓመቱ” ዐረፈ፤ ልብ በሉ፤ የአጎቱን ልጅ መርጦ አንግሦት፣ አጠገቡ ሆኖ እያስተማረው ለሦስት ዓመታት ያህል ቆይቶ ሞተ፡፡
ከዛሬ ሦስት መቶ ዓመታት በፊት ደግሞ ከአጼ ሱስንዮስ ዜና መዋዕል (1597-1625) ያገኘሁት የሕዝብን ንቃትና ቆራጥነት የሚያሳይና የሚያስደንቅ ታሪክ ነው፤
የእናርያ ሰዎች ቤነሮ የሚባል ሹማቸውን ገደሉና ለአጼ ሱስንዮስ ደብዳቤ ላኩለት፤ “እነሆ ሰዎችን ያለፍርድ ስለገደለ፣ የሰዎችን እጅና እግርም ስለቆረጠ፣ የሰዎችን ዓይንም ስላጠፋ፣ … በወጣቶችና በሽማግሌዎች፣ በሕጻናትም ላይ ስላርራራ፣ እኛ ከየቤታችን ያዋጣነውን የንጉሥ ግብርም ስለወሰደ፣ በቅሚያና በዝርፊያም የሰውን ሁሉ ገንዘብ ስለሰበሰበ፣ የሰውን ሚስት ስለቀማ፣ ስለሽርሙጥናውና ስለስስቱም፣ የወንድሙን ሚስት ስለወሰደ፣ በላያችን ላይም ግፍን ስለፈጸመ፣ ሴት ዘጠኝ ወር አርግዛ በአሥረኛው ወር ልጅን እንደምትወልድ እኛም ለዘጠኝ ዓመታት ያህል የሱን ተንኮል ሁሉ አረገዝን፤ በአሥረኛውም ዓመት ሞትን ወለድንለት፤ የእናርያ ሰዎችን ሁሉ ያጠፋ ዘንድም ስለጸናና ስለጨከነ ገደልነው፡፡”
አጼ ሱስንዮስም ለወጉ ተቆጣና ሌላ ሾመላቸው፡፡
ፕ/ር መስፍን ወልደ ማርያም
ጥር 2009 (ከህንድ)
ፕ/ር እንደ እኔ መረዳት ለዚህ ሁሉ መከራና ችግር መነሻ ምንጩ የጠቀሱት የመልካም አስተዳደር እጦት ብቻ ሳይሆን መሪዎቻችንን እንደ ጣዖት እንድናያቸውና እንድንፈራቸው ያደረገን የመንፈሳዊ/ሃይማኖታችን ታሪካችን በዋናነት ተጠያቂ ይመስለኛልና በዚህ የሁለንተናዊ ችግሮቻችን ሁሉ ዋና ምንጭ በሆነው ጉዳይ ላይ ተነጋግረን ለዘመን ጠገቡ መከራችንና ብልሹ ታሪካችን እልባት እናብጅለት？？？？
አሁንም እጮሃለሁ！
እውነቱ ይነገር
አሁንም ብዚህ ጽሁፍ ውስጥ ያልገበኝ፣ መራ፣ ጎሮ፣ መካል የሚሉ ቃለቶች ትርጉማቸውና ቦታቸው የት እንደሆነ ኣልገበኝም። ቃለቶቹ ግዕዝ ናቸው ወይስ አማሪኛ? ከ800 ዓመት በፊት የነበሩ ወይስ ቅርብ ጊዜ የወጣላቸው ነው?
It is good to know about the past through history. We may get a glimpse how the people of Ethiopia endured and secured the current political boundary. Did our parents did any remarkable progress ( socially, politically, economically ) like other advanced countries and people did? To me the was nothing, except passing there own problems to the current generation. Knowing history is good to know the misdeeds of the past. There were also undone affairs, that still haunt the current generation.
The young generation, I believe, do not give a slightest care what had happened. It’s problem is an existential, now and here. With technological advances and easy access to knowledge and information, model countries are western democracies or countries like Japan, south Korea, or eastern democracy. It’s’ core demand is to have equal opportunity to shape and build his country – Ethiopia.
Some conservatives from every corner, and those politicians who want cling to power my call the current young generation a copy cat or chauvinist, or narrow minded, or underdevelopment. All youth are not perfect. There could be such elements. The majority of the Ethiopian people, particularly the youth want to democratically free and equal. Only free and equal citizens can live in an enduring peace and respect. The Youth wants to rewrite the Ethiopian history anew, that is real, history of mutual peaceful coexistence, discovery, innovation, invention and exploration. Some may think it is a wishful dream. Who think so, are dead wrong. Other societies have done. We have every capability to it. We need only a democratic system and responsible government that honors equal opportunities.
Dear Pro., I admire your effort. You tried to dig out the facts and the truth. That really shows me how much you love the integrity of country. I can guarantee you, no matter, what kind of voices you here from those empty barrels, no power on earth that can compromise our unity and Ethiopia will leave forever.
We donot know our history properly since we were taught about Kansas, the Prairie etc. than about Dima or Washera. Those elites who managed to know more about Ethiopia will only tell us piece by piece only when it fits their interest. Before you said there is no ethnic Amara and now Ermias Tokuma is telling us there is not ethnicity at all in Ethiopia. https://www.youtube.com/watch?v=FOCbHb8LiYc