ኢትዮጵያ ጨምሮ የቀይ ባሕር ሀገራት ቀጣናዊ ስጋቶች በመጨመራቸው የባሕር ትብብር ለማጠናከር ወሰኑ

* ኤርትራ በዚህ ወሳኝ ስብሰባ አለመገኘቷ ከባሕር ወንበዴዎች ጋር በተያያዘ ሊሆን እንደሚችል ተጠቆመ

ከባሕር ላይ ዘረፋ እና ከስደተኞች ሕገ-ወጥ ዝውውር ጀምሮ እስከ ዓለም አቀፍ የመርከብ መስመሮች መስተጓጎል ድረስ፣ የዓለምን አንዱን እጅግ ስራ የበዛበት የውሃ አካል የሚያዋስኑ ሀገራት በፍጥነት እየተለዋወጡ ካሉ የባሕር ላይ ስጋቶች ቀድመው ለመገኘት የቅርብ ትብብር እያደረጉ ይገኛሉ።

የባሕር ላይ ውጥረቶች በከፊል መካከለኛው ምስራቅ ላይ በግልጽ እየታዩ ባሉበት ባሁኑ ወቅት፣ የኢትዮጵያ፣ የየመን፣ የጅቡቲ እና የሶማሊያ የደህንነት ባለሥልጣናት ማንም ሀገር ለብቻው ሊወጣው ከማይችለው እያደገ ከመጣው ስጋት የቀይ ባሕርን እና የኤደን ባሕረ ሰላጤን እንዴት መጠበቅ እንደሚቻል የጋራ አሳሳቢ ጉዳይ ላይ ለመምከር በዚህ ሳምንት ናይሮቢ ውስጥ መሰብሰባቸውን የተባበሩት መንግሥታት በመገናኛ ብዙኃን ገጹ አስታውቋል። የኤርትራ አለመጋበዝ ትልቅ ጥያቄ የፈጠረና ጠንካራ መልዕክት ያስተላለፈ ሆኗል።

በተባበሩት መንግስታት የዕፅ እና የወንጀል ቁጥጥር ጽህፈት ቤት (UNODC) አስተባባሪነት፣ እንዲሁም ከአውሮፓ ህብረት፣ ከኢንተርፖል (INTERPOL)፣ ከዓለም አቀፍ የባሕር ላይ ድርጅት (IMO) እና ከምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ-መንግሥታት ባለሥልጣን (IGAD) በተገኘ ድጋፍ የተካሄደው ባለ ሁለት ቀኑ የባሕር ላይ ሕግ አስከባሪ ውይይት፣ በቀጣናው ያለውን የመረጃ ልውውጥ እና ትብብር ማጠናከር ላይ ትኩረት አድርጓል።

ለተሳታፊ ባለሥልጣናት፣ የስብሰባው ወቅት ሊታለፍ የማይችል ነበር። ምክንያቱም በአካባቢው እየረደሰ ያለው ጉዳት የቀይ ባሕር ሀገራቱን ብቻ ሳይሆን ዓለምአቀፉ ኢኮኖሚ ላይ ጫና የሚያደርስ በመሆኑ ነው።

“ስለ ስጋቶች የምናወራ ከሆነ፣ በሆርሙዝ የባሕር ሰርጥ ላይ በነጻነት የመንቀሳቀስን መብት በመገደብ እየተፈጸሙ ያሉ ወቅታዊ ጥቃቶች በኤደን ባሕረ ሰላጤ ላይ ተጽእኖ እያሳደሩ ነው፤ ምክንያቱም ጥቃቶቹ የባሕር ላይ ደህንነትን እየጎዱ ነው። የባሕር ላይ ዘራፊዎች (ወንበዴዎች) ይህንን አጋጣሚ እና የዓለም አቀፍ የባሕር ኃይሎች ትኩረት መከፋፈልን በመጠቀም በዚህ አካባቢ ተጨማሪ ጥቃቶችን እየፈጸሙ ናቸው፣ ይህንን የሚያደርጉትም ሁሉም የትኩረት አቅጣጫው ሌላ ስራ ላይ መሆኑን ስላወቁ ነው” ሲሉ ጅቡቲ የማሪታይም ባለሥልጣን ባልደረባ አብዱራሂም ሙሀመድ አሊ ተናግረዋል።

ቀይ ባሕር እና የኤደን ባሕረ ሰላጤ ቀጣናዊ ኢኮኖሚዎችን ከዓለም አቀፍ ገበያ ጋር የሚያገናኙ የዓለማችን እጅግ አስፈላጊ ከሆኑ የባሕር ላይ ኮሪደሮች (መተላለፊያዎች) ናቸው። ማንኛውም መስተጓጎል ከቀጣናው እጅግ ባለፈ የመርከብ መስመሮችን፣ የአቅርቦት ሰንሰለቶችን እና የዕቃዎችን እንቅስቃሴ ሊጎዳ ይችላል።

የተባበሩት መንግሥታት የዕፅ እና የወንጀል ቁጥጥር ጽህፈት ቤት (UNODC) በዓለም አቀፍ የባሕር ላይ ወንጀል ፕሮግራሙ ስር የቀይ ባሕር እና የኤደን ባሕረ ሰላጤ ቀጣናዊ አስተባባሪ የሆኑት ሙስጠፋ ኤልባና እንደገለጹት፣ ቀጣናው እርስ በእርስ የተሳሰሩ ውስብስብ ችግሮች አጋጥመውታል።

“ስለ ባሕር ላይ ደህንነት ተግዳሮቶች እና እንዲሁም ወደፊት ስለሚወሰዱ እርምጃዎች ለመነጋገር ከተለያዩ ተቋማት እና ሕግ አስከባሪዎች ጋር የዚህ ዓይነቱን ውይይት እና የምክክር መድረክ ለማድረግ ይህ በጣም ጥሩ ጊዜ ነው” ብለዋል።

ከዋና ዋናዎቹ አሳሳቢ ጉዳዮች መካከል የባሕር ላይ ዘረፋ፣ ህገ-ወጥ አሳ ማጥመድ፣ ሕገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር እና የዕፅ ዝውውር ይገኙበታል። ባለስልጣናት በአንድ የቀጣናው ክፍል የሚከሰቱ ለውጦች በሌላው ቦታ ላይ የሚያሳድሩት ተጽዕኖ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ በመምጣቱ፣ የመረጃ ልውውጥ እና የተቀናጀ ምላሽ መስጠት ከምንጊዜውም በላይ አስፈላጊ መሆኑን አጽዕኖት ሰጥተው በስብሰባው ላይ ተናግረዋል።

ምንም እንኳን የባሕር ላይ ዘረፋ ደረጃ ከአስር ዓመታት በፊት ከነበረበት ከፍተኛ ጣሪያ በጣም በታች ቢሆንም፣ አሁን ላይ ሀገራት በጠነከረ ሕግ ማስከበር፣ በተሻሻለ መረጃ አሰባሰብ እና በላቀ ቀጣናዊ ትብብር ምላሽ ለመስጠት በተሻለ ሁኔታ ዝግጁ መሆናቸውን ዋና አስተባባሪው ሙስጠፋ ኤልባና ጠቁመዋል።

በትህነግና ሻዕቢያ ሴራ ባሕር በር ዓልባ የተደረገችው ኢትዮጵያ፣ የባሕር ላይ ደህንነት ከሕግ ማስከበር ባለፈ ትርጉም እንዳለው በተወካይዋ በኩል በስብሰባው ላይ ተናግራለች። ከኢኮኖሚ አንጻር አስፈላጊነቱ ወሳኝ ጉዳይ እንደሆነም አስረድታለች።

የኢትዮጵያ ማሪታይም ባለስልጣን ባልደረባ የሆኑት ካፒቴን ክብሩ መስፍን እንደተናገሩት፣ የሀገሪቱ አብዛኛው የንግድ ልውውጥ በአጎራባችዋ ጅቡቲ በኩል የሚያልፍ በመሆኑ፣ አስተማማኝ የባሕር መስመሮች ለብሔራዊ ኢኮኖሚው እጅግ ወሳኝ ናቸው ብለዋል።

በባሕር ላይ መስመሮች ላይ የሚፈጠሩ መስተጓጎሎች የመርከብ እና የመድን (ኢንሹራንስ) ወጪዎችን ሊጨምሩ፣ አስፈላጊ የሆኑ ዕቃዎችን ሊያዘገዩ እና የወጪ ንግድ ዓቅምን ሊያዳክሙ እንደሚችሉ በመጥቀስ፣ ይህም በንግድ ድርጅቶች እና በተጠቃሚዎች ላይ ተጨማሪ ጫና እንደሚፈጥር ጠቁመዋል።

ካፒቴን ክብሩ የንግድ ፍሰቱን በስኬት ለማስቀጠል በቀጣናው ባሉ የባሕር ላይ ባለሥልጣናት፣ የባሕር ጠረፍ ጠባቂዎች እና ሕግ አስከባሪ አካላት መካከል ጠንካራ ትስስር መፍጠር አስፈላጊ መሆኑን አበክረው አሳስበዋል። እነዚህን አጎራባች ሀገራት ያካተተ የባሕር ላይ መረጃዎችን ለመለዋወጥ የበለጠ የተደራጁ እና የተጣጣሙ አሠራሮች እንዲዘረጉ ጥሪ አቅርበዋል።

ብሄራዊ የባሕር ላይ መረጃ ማእከልን ማቋቋም እና ቀጣናዊ ትስስርን ማጠናከር፣ ባለስልጣናት ለባሕር ላይ ደህንነት እና ለውሳኔ አሰጣጥ የሚረዱ ወቅታዊ መረጃዎችን በቀላሉ እንዲያገኙ እንደሚያግዝ ካፒቴን ክብሩ ገልጸዋል።

የቀጣናው ባለስልጣናት የሀገር ድንበሮች ሳይገድቧቸው የሚያጋጥሟቸው ስጋቶች ብዙ ጊዜ ተመሳሳይ መሆናቸውን በስብሰባው ላይ አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል።

ጅቡቲ የማሪታይም ባለሥልጣን ባልደረባ አብዱራሂም ሙሀመድ አሊ የባሕር ላይ ሽብርተኝነትን፣ ህገ-ወጥ አሳ ማጥመድን፣ ዝርፊያን፣ የሰዎች ዝውውርን፣ ሕገ-ወጥ ስደትን እና ኮንትሮባንድን  ከጅቡቲ ዋና ዋና አሳሳቢ ጉዳዮች መካከል ጠቅሰዋል።

“ተግባራዊው ውጤት የበለጠ መቀራረብ እና ከየመን፣ ከሶማሊያ እንዲሁም ከኢትዮጵያ ጋር መረጃ መለዋወጥ ነው። እኛ ተመሳሳይ ፈተናዎች አሉብን” ብለዋል።

በውይይቱ ሁሉ ተሳታፊዎቹ የባሕር ላይ ቀጠና ግንዛቤን የሚያሻሽሉባቸውን፣ የተግባር ትብብርን የሚያጠናክሩባቸውን እና በባሕር ላይ ለሚከሰቱ ክስተቶች የበለጠ የተቀናጀ ምላሽ የሚሰጡባቸውን መንገዶች መክረዋል።

በስብሰባው ላይ ጎልቶ የታየው እውነታ፣ የወንጀል መረቦች እና የደህንነት ስጋቶች በቀላሉ ድንበር በሚሻገሩበት ቀጣና ውስጥ፣ ትብብር የባሕር ላይ ተጓዦችን ለመጠበቅ፣ ንግድን ደህንነቱ የተጠበቀ ለማድረግ እና በዓለማችን እጅግ ስራ በበዛባቸው የመርከብ መስመሮች ላይ መረጋጋትን ለማስቀጠል በጣም ውጤታማ ከሆኑ መሣሪያዎች አንዱ ሆኖ መቆየቱ ነው።

በዚህ ስብሰባ ላይ የኤርትራ አለመሳተፍ ትልቅ ትኩረት የሳበ ጉዳይ ሆኗል። ኤርትራ ስብሰባው ላይ አለመገኘቷ ለኢሳያስ አገዛዝ ጠንካራ ፖለቲካዊ መልዕክት ያስተላለፈ እንደሆነ አስተያየት ተሰጥቶበታል። በተለይም ኢትዮጵያ የባሕር ኃይሏን በድጋሚ በማደራጀት ላይ በምትገኝበት እና የላቀ ብቃት ያለው የባሕር ሃይል ኮማንዶ እየገነባች ባለችበት ወቅት ይህ ስብሰባ መሆኑና የኤርትራ ከስብሰባው መገለል ጉዳዩን ልዩ ያደርገዋል።

የቀጣናው ባለሥልጣናት እና ተንታኞች እንደሚያመለክቱት፣ ከበረኻ ትግል ጀምሮ በውንብድና፣ በኮንትሮባንድ፣ በሕገ ወጥ የሰው ዝውውርና መሰል ወንጀሎች እስካሁን ድረስ የሚታወቀው ሻዕቢያ ለባሕር ላይ ዘራፊዎች (ወንበዴዎች) የሚያደርገው ድጋፍ እና በቀጣናው የሚፈጥረው አለመረጋጋት ለአካባቢው ትልቅ ስጋት እየሆነ የመጣ ሲሆን፣ ከዚህ የተቀናጀ የባሕር ላይ ውይይት ኤርትራ መገለሏም በቀጣናው ሀገራት ዘንድ የተባበረ ጠንካራ ዓቋም መኖሩን የሚያሳይ ግልጽ ምልክት ነው።

ጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ